Bebeğin Dişleri

Bebeğin ilk dişinin çıkması her anne-baba için heyecan verici bir olaydır. Yürüme ve konuşma gibi bu da gelişme sürecinde bir kilometre taşıdır. Doğal olarak, anne-babalar, büyümekte olan bebeklerinin dişlerinin güçlü ve sağlıklı kalmasını sağlamak isterler. Diş hekiminiz ve diğer sağlık profesyonelleri bebeğinizin dişlerinin bakımı konusunda size en iyi şekilde bilgi verebilirler. Bir profesyonelin yapacağı tavsiyelerin yerini alma niyeti bulunmamasına karşın, bu site de iyi diş sağlığı için doğru beslenme uygulamaları ve bakım konusunda temel bilgiler sağlamaktadır.

Bebeğin ilk dişleri
Çocuğunuzun ilk dişleri (bunlara süt dişi ya da ana dişi denir), inci dizisi gibi sağlıklı, düzgün yetişkinlik dişleri için yolun hazırlanmasına yardımcı olacaktır. Bebeklerin çoğu, 7 aylık olunca 1 ya da 2 diş çıkarır, ama çocukların büyüme hızları değişik olduğu için ilk diş o zamandan önce ya da sonra belirirse kaygılanmanızı gerektirecek hiçbir neden yoktur. Çocuğunuz 2,5 – 3 yaşına geldiğinde, süt dişlerinin çoğu çıkmış olacaktır.

Aşağıdakilerden herhangi birisini kapsayabilen diş çıkarma belirtileri için dikkatli olun:

- Alışılandan daha fazla ağız akıntısı olması
- Yanakların kızarması
- Uyuma güçlüğü
- Huzursuzluk
- Yer yüzeyleri çiğneme ya da ısırma

Diş çürümesi
İlk dişin belirmesinden bir süre önce meydana gelebilen dişeti yüzeyinin açılması bir kez gerçekleşince, bebeğinizin dişleri çürüme tehlikesiyle karşı karşıya kalır. Ağızdaki bakteriler, karbonhidrat, özellikle de şeker içeren belirli gıda türlerini kullanarak asit ürettikleri zaman diş çürümesi meydana gelir. Bu asit diş minesine (sert dış tabakaya) saldırarak dişleri zayıflatır ve çürümeye duyarlı hale getirir.

Tükürük, şekerlerin ve asitlerin yıkanarak dişlerden uzaklaştırılmasına yardımcı olarak çürüğe karşı korunma sağlanmasında önemli rol oynar. Dişlerin güçlendirilmesine ve onarılmasına da yardımcı olur.

Bebek sütlerindeki şekerler
Şekerler şeklinde bulunan karbonhidratlar bebeğin diyetinde esansiyel (temel) öğelerdir; sağlıklı büyüme için gerekli olan önemli bir enerji kaynağı sağlarlar. Anne sütünde, inek sütünde ve bebek formüllerinin çoğunda şekerler laktoz şeklinde bulunur. Soya formülleri ve laktozsuz formüllerin içeriğinde, sukroz, maltodekstrinler ya da mısır şurubu katıları gibi alternatif karbonhidratlar.

Herhangi bir şeker türünü içeren yiyeceklerin ya da içeceklerin diş çürümesine neden olabileceğini unutmamak önemlidir. Bu maddeler dişlerle ne kadar sık temas ederse ve dişlerin üstünde ne kadar uzun süre kalırsa, çürüme tehlikesi de o kadar büyük olur. Bu nedenle, doğru diş temizliği büyük çocuklar ve yetişkinler için olduğu kadar bebekler için de aynı ölçüde önemlidir.

Karma diyetteki şekerler
İlk dişin görünmesinden kısa süre önce, bebeğinizi sütten kesme sürecinde katı gıdaları onun diyetine eklemeye başlamış olabilirsiniz. O zamandan başlayarak, bebeğin diyeti gitgide artan çeşitlilikte gıdaları kapsayacaktır. Şekerler birçok gıdada, özellikle de meyveler ile meyve sularında ve ayrıca, sütte, süt ürünlerinde ve birtakım sebzelerde doğal olarak bulunur.

İşlenmiş kahvaltılık tahıllar ve tatlılar (örneğin, kurabiyeler, kekler ve dondurmalar) gibi bazı gıdalar ilave şeker içerir. Diş çürümesi riskini azaltmak için, ilave şeker içeren gıdalar yalnızca yemek saatlerinde verilmeli ve mümkün olduğunca, yemekten sonra bebeğin dişleri temizlenmelidir.

Diş sağlığı için iyi besleme uygulamaları
Bebeğiniz sütten kesilme aşamasına ulaştığında, iyi dengelenmiş ve çeşitlendirilmiş bir diyet sağlayarak diş sağlığı için sağlam bir temel kurabilirsiniz. Bebeklik dönemi boyunca da aşağıdaki kurallara uyulması bebeğinizin dişlerinin şekere maruz kalmasını kontrol altına almanıza ve diş çürümesi riskini en aza indirmenize yardımcı olacaktır:

- Bebeğinizi mümkün olduğu kadar erkenden (çoğunlukla yaklaşık 6 aylıkken ve her halükarda ilk dişi görünür görünmez) deneme bardağından içmeye teşvik edin.
- Bebeğinizin uzun süre biberondan ya da şişeden emmesine izin vermeyin; öyle yapılması, dişlerin şekere maruz kaldığı süreyi uzatır. Benzer nedenlerle, biberonu bir emzik gibi kullanmayın ve bebeğin biberonla uyumaya gitmesine izin. (Bu son durumda, boğulma tehlikesi de vardır.)
- Sağlık profesyoneliniz tarafından öyle önerilmedikçe, 12’nci aydan sonra biberon kullanmayın.
- Bebeğin biberonuna şeker ya da katı şeyler ilave etmeyin.
- Emziği şekerli şeylere batırmayın.
- Bebeğiniz sütten kesilme aşamasına ulaştığında, iyi dengelenmiş ve çeşitlendirilmiş bir diyet sağlayın.
- Şeker ilave edilmiş yiyecekleri ve içecekleri kısıtlayın.
- Şeker içeren yiyecekleri ve içecekleri yemek saatleriyle sınırlayın; yemeğin üstüne tatlı verilecekse, hemen yemeğin ardından verilmelidir. Öğünler arasındaki atıştırmalarda şeker içeriği yüksek olan gıdalardan uzak durun.
- Bebek beslenmeler arasında susarsa, kaynatılıp soğutulmuş su verin. Bebek sade suyu kabul etmezse, bir ya da iki damla meyve suyu ekleyebilirsiniz.

Bebeğin dişlerinin fırçalanması
Yaşamın erken evresinde yerleştirilmiş doğru diş bakımı alışkanlıkları dişlerin güçlü ve sağlıklı durumda tutulmasına yardımcı olur ve kalıcı dişler için sağlam bir temel kurar. Ağız içinde kalan herhangi bir yiyecek ya da içecek diş çürümesine neden olabileceği için fırçalama önemlidir.

Bebeğinizin dişleri belirmeden önce bile, dişetlerini temiz bir parmağınızla yumuşak, temiz bir bez ya da pamuk topağı kullanarak nazikçe silmeniz dişetlerinin korunmasına yardımcı olabilir. Bebeğiniz aşağı yukarı 6-7 aylık olunca, özel deneme fırçasıyla bebeğin dişetlerine hafif hafif masaj yapmak da isteyebilirsiniz. Diş fırçasına benzeyen, ama başlığında kıl yerine kauçuk bulunan bu fırçalar, dişetlerini uyarmak ve bebeği diş fırçasının verdiği duyuma alıştırmak için tasarlanmıştır. Deneme fırçaları, ilk dişleri çıkmadan önce çiğnemesi için bebeğe verilebilir; ama boğulma tehlikesi doğabileceği için, bebeğinizi böyle bir fırçayla asla bakıcısız bırakmamalısınız.

Bebeğinizin dişleri çıkar çıkmaz onları temizlemeye başlayın. İlk dişi yumuşak bir ya da pamuk topağı kullanarak nazikçe ovmak isteyebilirsiniz. Bebeğin 2 ya da daha çok dişi çıktığı zaman, yumuşak bir bebek diş fırçasına bezelye büyüklüğünde bebek diş macunu koyarak fırçalayın. Fluorür içeren diş macunlarını bebeğinizde kullanmadan önce lütfen diş hekiminize ya da başka bir sağlık profesyoneline danışın.

Nazikçe fırçalamayı unutmayın; bebeklerin dişetleri körpedir ve kolaylıkla yaralanabilir. Dişlerin içlerini, aralarını ve ağzın arkasındaki ısırma yüzeylerini fırçalamayı unutmayın. Yeni dişleri düzenli olarak kontrol edin.

Bebeğin yalnızca 1-2 dişi varken, bu dişleri günde en az bir kez temizleyin. Daha fazla diş çıktığında, günde iki kez fırçalanması önerilir.

Geceleyin son beslemeyi yapınca bebeğin dişlerini temizleyin. Normal olarak, geceleyin gereksinim duyulan tek madde susuzluğa karşı sudur (kaynatılıp soğutulmuş).

Florür
Dişlerin minesinde bulunan bir mineral olan florür, dişleri daha güçlü yapar ve çürüme olasılığını azaltır . Dişlerin korunmasına yardımcı olmak için çeşitli florür formları kullanılır. Yörenizdeki içme suyu, koruyucu düzeylerde florür içeriyor olabilir. Eğer içermiyorsa, dişçiniz bir florür desteği (çoğunlukla damla ya da tablet şeklinde) kullanmanızı önerebilir. Bu destekleyicileri süte katmayın, çünkü süt florürün emilimini engeller.

Bir diş macunu katkı maddesi olarak florürün diş çürüklerini önlediği bilinmektedir. Ne var ki, aşırı miktarda alınan florür, dişlerin kalıcı şekilde benekli ya da lekeli bir hal aldığı bir durum olan mine florozuna yol açabilir. İki yaşından küçük çocuklar yutma refleksini henüz iyi kontrol edemiyor olabilecekleri ve bu nedenle, floroz riskinin artmasıyla karşı karşıya oldukları için, bebeklikte florürlü diş macununun doğru kullanımı konusunda sağlık profesyonelinize danışmanız gerekir.

Diş kontrolleri
Bebeğinizin dişlerinin sağlıklı ve iyi konumlanmış olduğundan emin olmak için erken bir yaşta başlayarak onları düzenli kontrol ettirmeniz önemlidir. İlk dişler görünür görünmez, çocuk doktorunuz ya da diş hekiminiz tarafından muayene edilebilir. Size aksi önerilmiş olmadığı sürece, çocuğunuzun dişlerinin her 3 ila 6 ayda bir kontrol edilmesi gerekir.