GEBELİK ve EGZERSİZ

# Doğum Öncesi Hareketler (Resimlerle Hareketler)
# Doğum Sonrası Hareketler

Neden egzersiz yapıyoruz?

Egzersiz;
-Kalp hastalığını önler
-Tansiyonu düşürür
-Metabolizmayı düzenler ve metabolik hastalıkları önler
-Kalori harcamayı ve kilo vermeyi kolaylaştırır
-Düzenli ve bilinçli yapılan egzersiz sağlığı koruduğu gibi sosyal ve psikolojik dengeyi , insanın pozitif düşünmesini sağlar.
-Kalbi güçlendirir, solunumu düzenler.
Egzersize başlamak zordur ama yukarıda sayılan yararları iyi anlarsak egzersiz yapmak kolaylaşır.

EGZERSİZ YAPARKEN!

Son yıllarda özellikle görsel basının hem sağlıklı beslenme hem de sağlıklı yaşam tarzlarıyla ilgili makalelere yeterince yer vermesi hem de bu konu ile ilgili bilim adamlarının bilgilerini kitaplara dökmesi nedeniyle toplumumuzda sağlıklı yaşam bilincinde gelişmeler olmuştur.Bu bilinçteki gelişmelere paralel olarak sağlıklı beslenme alanları ve sağlıklı yaşam için spor merkezlerinin açılmasıyla insanların bu bilinci daha aktif hale getirmelerinin olanakları çoğalmıştır. Bu arada estetik kaygıları, sağlıklı yaşam tarzlarının gelişmesinde dışlama olanağı yoktur.Bir çok insan estetik nedenlerle de sağlıklı yaşam koşullarını zorlamaktadır.
Uzun yıllardır fiziksel açıdan aktif olan kadınların daha kolay doğum yaptıklarını biliyoruz.Bu amaçla yıllardır gebe kadınların gebelikler sırasında yapacakları egzersiz programları konusunda araştırmalar yapılmış 1960 lı yıllara kadar bu egzersizler çömelme,solunum hareketleri ve yürüyüşle sınırlı kalmış ama bu konudaki isteklerin artışları ile yapılan araştırmalarla gebelik sırasındaki yapılacak egzersiz programlarının dozunu artışı sağlanabilmiştir.
Egzersizlere başlamadan önce mutlaka hekiminizle görüşmeli ve genel bir kontrolden geçerek, herhangi bir sağlık probleminiz olup olmadığını öğrendikten sonra , yapacağınız egzersiz programı belirlenmelidir.

Egzersiz öncesi uykunuzu alınız zira çalışmak kadar dinlenmekte önemlidir.

Beslenmenize dikkat ediniz, yeterince su içiniz.

Egzersizlerin başında esneme hareketleri yapmak, incinme riskini azaltır. Isınma hareketleri yapmadan programınıza başlamayınız. Egzersizlere başlandığında önce büyük kas grupları sonra küçük kas gruplarını çalıştırmak gerekmektedir. Zira karın sırt, göğüs gibi büyük kas gruplarını çalıştırırken küçük kas grupları da kısmen zorlanır o yüzden işin başında kol kasları gibi küçük kas gruplarını çalıştırırsanız erkenden bu kasları yorarsınız

Motivasyonun sağlanması için bir grup ile ya da özel bir hoca ile egzersizlere başlayın.

Nefesinizi doğru alıp doğru vermeyi öğrenin.Yük kaldırırken nefes verin, bırakırken nefes alın .

Egzersizler arasında en az 1 dakika dinlenin. Bu süre kaslarınızın dinlenmesine ve gevşemesine yol açacaktır. Bu gevşeme dönemi çok önemlidir. Bu dönemi iyi değerlendirmezseniz kaslarınızı diğer çalışmaya hazır hale getiremezsiniz.

Bir kas grubu ile çalışma yapıldığında o kas grubunun en az 24 saat dinlenmesini sağlayın. Zira kaslar çalışırken değil dinlenme döneminde gelişirler. Eğer kaslarınız dinlenmeden harekete zorlarsanız sadece yorgunluk oluşur gelişme olmaz. Haftada 3-4 gün egzersiz yapın, diğer günler hafif yürüyüşler yapabilirsiniz.

Bir egzersiz programındaki teknik deyimler (terminoloji) aşağıdaki gibidir.

•Egzersiz sayısı : Programınızın bir hafta içerisindeki tekrar sayısı.
•Tekrar sayısı :Programınızdaki aynı hareketin tekrar sayısıdır.
•Egzersiz süresi :Her bir programın süresidir
•Set :Tekrarlayan hareketler grubudur

Kadın yaşamının en stresli dönemlerinin başında gebelik gelmektedir. Gebelik kadında fiziksel, metabolik ve psikolojik bir çok değişikliğin meydana geldiği bir dönemdir. Egzersiz gebelik dışında yaşamımızın bir parçası, bir yaşam şekli olmalıdır derken eğer gebelik öncesi egzersiz yapmıyorsanız, gebeliğe karar verdiğinizde egzersizlere başlamalısınız. Gebelik planlanması gereken büyük bir olaydır. Sağlıklı nesiller doğru zamanda ve doğru koşullarda doğacak çocuklarla oluşacaktır.

Gebelik öncesi sağlıklı olmak, gebeliğin ve doğumun getirdiği streslerin üstesinden gelmenizde size yardımcı olabilir. Gebelik öncesi sağlık kontrollerinden geçmeniz gereklidir. Gebelik genel anlamda bir çok probleminizi çözdükten sonra karar verilecek bir olaydır. Pek çok sıkıntı ve kaygıya rağmen, bebeğinizi kucağınıza almanın herşeye değeceğini unutmayın Bu duygu en önemli motivasyondur. Gebeliğe karar verirseniz hemen bir kadın doğum uzmanıyla görüşmelisiniz.

”Gebelik öncesi danışma” ile şunlar araştırılabilir;

•Aile hayatınız
•Tıbbi geçmişiniz
•Aldığınız ilaçlar
•Diyetiniz
•Geçirdiğiniz gebelikler
•Kan grubunuz
•Diş bakımınız
•Aşılarınız

Daha sonra gebelik sırasında problem yaratabilecek hepatit, kızamıkçık gibi hastalıkların testleri yapılıp bu hastalıklara karşı bağışıklık gelişmemişse aşı yapılmalıdır. Gebelik bağışıklık geliştikten sonra planlanmalıdır. Bu sırada hekiminizle veya en yakın spor kulübü ile görüşerek vücut kitle indeksiniz ve bazı laboratuar testleriniz yapılarak gebeliğe kadar vermeniz gereken kilo durumu ortaya çıkmalı ve gebeliğe kadar yapılacak egzersiz programlarınız oluşturulmalıdır.

Sağlıklı bir kadında vücut kitle indeksi 20-25 arasında olmalı ve gebelik sırasında 11-12 kilo civarında alınmalıdır. En ideal olan durum vücut kitle indeksi 25’in üzerinde ise yeterince kilo verdikten sonra gebe kalmaktır.

Söz konusu gebelik olunca fazla kilolar daha fazla probleme neden olabilmektedir. Şişman hanımlarda gebelik sırasında halk arasında “gebelik zehirlenmesi” denilen preeklamsi hastalığı tetiklenebilmektedir. Dengeli ve sağlıklı bir beslenme programıyla birlikte düzenli bir egzersiz programının sayısız faydaları vardır. Gebelik esnasında ya da gebelik öncesi yapılan düzenli egzersiz kişinin duruş bozukluklarının giderilmesine yardımcı olur,doğum eylemi esnasında görev yapan kas gruplarını güçlendirir, gebeliğe bağlı bazı rahatsızlıkları (kabızlık,yorgunluk,kramplar) giderir. Egzersiz yapan gebelerde sezaryen ile doğum oranı düşer ve doğum sonrası annenin toparlanma süresi kısalır. Anne doğum sonrası daha kolay kilo verebilir.

Bir spor teknisyeni, gebenin vücut kitle indeksi, daha önce spor yapıp yapmadığı gibi özelliklerine bakarak nasıl bir program uygulanması gerektiğini belirler. Gebelik sırasında öncelikle sırt ve karın kaslarının çalışması amaçlanır. Özelikle bu kasların çalıştırılmasının nedeni

•Karın kasları çalıştırılarak, gebelikle birlikte artan ağırlığın daha kolay taşınması ve sırt kasları güçlendirilerek gebelik sırasında duruş bozukluklarının oluşumu önlenir
•Kasık (pelvis) kaslarının güçlenmesi doğum sonrasında oluşabilecek sarkmaların ve idrar tutamama gibi problemlerin daha az görülmesini sağlar.

Gebelik sırasında tek başına yapılabilecek en ideal egzersiz yürüyüştür. Ancak gebelik sırasında sadece yürüyüşün yeterli olabileceğini düşünmek doğru değildir. Gebelik sırasında bir egzersiz programına katılıyorsanız diğer zamanlarda (eğer hekiminiz de öneriyorsa) yürümelisiniz. Gebelik sırasındaki egzersizler diğer egzersizlerden çok da farklı değildir. Amaç tüm vücudu çalıştırmaya yönelik olmalıdır. Egzersiz askeri bir disiplin ve zorlamayla yapılmamalı, vücuttaki yorgunluk ve gerginliğin azalmasına , psikolojik olarak rahatlamanıza neden olmalıdır.
Gebelik sırasında yüzme önerilebilir. Ama havuz ve deniz suyunun hijyenik kontrollerin düzenli yapılmış ve su sıcaklığı ne çok sıcak ne de çok soğuk olmalıdır. Suya atlamamalı ve dalmamalısınız. Aşırı sıcak havalarda vücut ısınız 38 derecenin üstüne çıkmaması gerekmektedir. Yüksek ısı bebeğinize zarar verebilir.

Şunu unutmayalım, gebelik egzersizlerinin diğer bir faydası gebelerin birlikte yaptıkları egzersizler sırasında psikolojik ve fiziksel açıdan sorunları birbirleriyle paylaşarak rahatlamalarıdır.

Gebe bir egzersiz programına başlamadan önce,

1- Takip eden hekimi tarafından spor yapmasında bir sakıncası olmadığını gösterir bir rapor alınmalıdır.

2- Gebenin yaşı, kaçıncı gebelik olduğu, kan sayımı dosyasına yazılmalı, mutlaka tansiyon ölçülmeli ve merkezin hekimi tarafından kontrol edilmelidir.

3- Gebenin spora yatkınlığı, daha önce spor yapıp yapmadığı, spora engel fiziksel bir problemi olup olmadığı tespit edilmelidir.

4- Uygulanacak program yavaş başlayan ısınma şeklinde nefes egzersizleri ile bütünleşen kontrollü hareketler olmalıdır.

5- Egzersiz yapılan yer aydınlık, serin ve iyi havalanmış olmalıdır. Yapılacak egzersizler zorlayıcı olmamalı ve gebenin taşıyabileceği ağırlığın bir alt zorluk derecesinde olmalıdır. Gebe hiçbir zaman nefes nefese kalmamalıdır (bu durumda havadaki oksijenin anne ve bebeğe yeterli olmadığı düşünülür “anaerobik solunum”). Ayrıca gebe bir egzersizi hiçbir zaman kan ter içinde sürdürmemelidir (bu durumda vücut ısısının artışına bağlı çocukta ciddi sorunlar olabilir).

6- 1 saat kadar süren programın 45 dakikasında tüm vücut hareketleri, 5 dakika nefes eğitimi 10 dakika ise gevşeme hareketleri olmalıdır.

7 -Egzersiz sırasında ne aç ne de tok olunmalıdır (hafif bir şeyler atıştırdıktan sonra egzersizlere başlayın)

8- Giysiler doğal malzemeden (yünlü, pamuklu), hava alan ve yapılan egzersize uygun olmalıdır.

9- Gebelik egzersizleri sırasında özellikle nefes alma ıkınma egzersizleri üzerinde durulmalıdır. Ağrılar sırasında yapılacak köpek soluması şeklinde sık nefes alıp verme , doğum ağrıları sırasında daha çok oksijen almanızı, dolayısıyla ağrıları daha az duymanız ve bebeğinize yeterli oksijen gitmesini sağlar.

Ikınma egzersizleri ise bebeğin başının çıkımı sırasında annenin bebeği daha rahat itmesini, ıkınarak bebeği daha kolay dışarı çıkarmasını sağlar. Gebelik sırasında bu egzersizlerle doğum ağrıları sırasında paniğe kapılmadan uygun hareketleri yapar hale gelmelisiniz.

Hastalık yok, hasta vardır. Gebelik sırasında egzersiz yapıp yapmayacağınıza hekiminiz karar verecektir. Bu yüzden spor yapma kararı hekimle konuşularak alınmalıdır.

•Tekrarlayan düşükler
•Bebek eşinin önde gelmesi
•Gebelik sırasında kanama
•Tansiyonu yüksek
•IVF gebelikleri
.Suların erken gelmesi
.Gelişme geriliği olan gebelikler
.Rahim ağzı yetmezliği
.Gebeliği sırasında kanaması olan hastalar
•Doktor tarafından belirlenmiş ve egzersizle artacak herhangi bir sorunu olanlar gebelikleri sırasında egzersiz yapmamalıdırlar.

Gebelikte egzersiz sırasında,
Kanama
Ağrı
Kalpte ritim bozukluğu
Baygınlık hissi
Su gelmesi
Ateş çıkması
halinde gebe, hemen bir hekim ile görüştürülmelidir.

Masa başında çalışan bir gebe iseniz rahat bir pozisyonda çalışmalı, duruşunuza dikkat etmelisiniz. Sık ara vererek yorulan kaslarınızı dinlendirmek ve küçük egzersizler yaparak otururken meydana gelen gerilmeye bağlı oluşan rahatsızlıkları önleyebilirsiniz.
45 dakikada bir 2-3 dakika küçük hareketler yapmak daha verimli çalışmanızı sağlayacaktır